KARBON FİLTRELER Aktif karbon, sularda; renk, tat, koku giderici olduğu gibi çözülmemiş organik ve organik olmayan kirliliklerinde arıtılmasında kullanılmaktadır. Aktifleştirme işlemi ile yüzey alanı yaklaşık 100 kat arttırılan karbon mineralleri, organik maddeleri absorbe ederek filtre ederler. Yoğunluğu çok düşük olan karbon mineralleri iki çeşittir.

GAC (Granular Activated Carbon) :Granül aktif karbon
PAC (Powdered Activated Carbon) : Toz aktif karbon

Aktif karbon üretilmesinde en yaygın kullanılan hammaddeler; hindistan cevizi kabuğu, kömür, odun ve petrol artıklarıdır. Aktifleştirmede kullanılan hammaddelerin çoğu, işlenmemiş halde normal olarak 10 – 20 m2 / gram iç yüzey alanına sahiptirler. Aktifleştirme işlemi, karbonun buhar kullanılarak kontrollü bir oksitlenmeye maruz bırakılması ve böylece, iç yüzey alanının yüksek ölçüde gelişmiş duruma ulaşmasıdır. İç yüzey alanının 700-1500 m2/gram arasında artışı, proses koşullarına ve kullanılan hammaddenin cinsine bağlıdır. İç yüzey alanı değişik çaplardaki deliklerin çok gelişmiş bir şebekesi ile meydana gelir. Tüm aktif karbonlar yapılarında; mikro, meso ve makro deliklerin karışımlarını bulundururlar.

Kimyasal reaksiyon:
Sudaki klorun denge durumu, suyun pH derecesine bağlıdır ve aşağıdaki şekilde değişir.
pH 3′den az : hipoklorür asiti (HOCl) ve önemli miktarda klor (Cl2)mevcuttur.
pH 4-7 arası :hipoklorür asidi (HOCl) daha fazladır ve suda serbest halde bulunan klor, yüksek pH değerinin azalmasına yol açar.
pH 7′den fazla : serbest hipoklorit iyonları; (OCl) gittikçe artar. klordan arındırma yarı değeri; aktif karbonun kloru arındırma yeteneği, sıklıkla klordan arındırma yarı değer testi (alman standardı DIN 19603) ile nitelendirilir. Bu test, verilen bir debi değerine karşılık , klor konsantrasyonunu yarıya düşürmek için karbonun sahip olması gereken yatak derinliğini belirler.

Karbon Filtre Sistemleri;
Karbon filtrelerin dizaynında dikkat edilmesi gereken hususlar;
1- Filtre işleminde kullanılan aktif karbon mineralinin fiziksel ve kimyasal özellikleri,
2- Suyun aktif karbon ile olan temas süresi (mineral miktarı),
3- Mineral tankının çapı (Suyun geçiş hızı),
4- Otomasyon valfi yapısı (Tesisat çapı, geri yıkama debisi)
Sistemi oluştururken; kullanılması gereken otomasyon, mineral, mineral tanklarının boyutları gibi noktalara dikkat edilmeli ve sistem bu dizayn parametrelerine göre hesaplanmalıdır.
Bu sistemler de; tekli, dublex ve triplex olmak üzere üçe ayrılır, aşağıda bu cihazlara ait teknik özellikleri görebilirsiniz. Sistemlerde hamsudaki serbest klor ve toplam organik madde konsantrasyonu, saatlik ve günlük debiler çok önemlidir. Sistem ihtiyaca göre dizayn edilirken hangi sistemin daha ekonomik olduğu kontrol edilmelidir.

Aktif karbon filtrelerde de diğer sistemlerde olduğu gibi PE gövdeli tanklar yada epoksi kaplı çelik tanklar kullanılmaktadır. Sistemlerde değişen tek nokta ise otomasyon sistemlerinin çalışma prensipleridir. Zaman kontrollü, hacim kontrollü, elektronik panel kontrollü (mikroprosesör), pnömatik yada manuel olabilen bu sistemler her iki tank modelinde de kullanılabilmektedir.

Karbon Filtre Sistemleri Teknik Özellikleri:
Tekli Sistemler ; Bir otomasyon valfi ve bir gövdeden oluşan bu sistemler; su kullanımının günlük debi olarak az olduğu noktalarda tercih edilir.

Dublex Sistemler ; Sistem bir otomasyon valfi ve iki gövdeden oluşmaktadır. Daha yüksek debi ihtiyaçlarında ise, sistem iki otomasyon valfi, iki gövdeden oluşur. Bir cihaz serviste yumuşak su verirken diğer cihaz geri yıkama (rejenerasyon) yapmaktadır. Genel olarak saatlik pik debin yüksek olduğu yerlerde tercih edilir.
Sudaki klor ve organik madde miktarı yüksek olduğunda da mineral miktarını sağlamak için dublex sistem tercih edilebilir.

Triplex Sistemler ; Üç otomasyon valfi ve üç gövdeden oluşan bu sistemlerde; iki cihaz serviste iken bir cihaz geri yıkama yapmaktadır. Karbon filtrelerde çok nadiren kullanılan bu sistemler suda bulanıklığın da bulunduğu durumlarda kum filtre kullanılmıyor ise tercih edilir. Daha sık geri yıkama yapıldığı için sistem karbon adsorbsuyonu düşmektedir.

KUM FİLTRELERİ Tüm sularda en belirgin kirlenme parametresi olan bulanıklık; suda askıda katı madde, organik madde, silis, tortu vb. olduğunu göstermektedir. Bu kirleticiler arasında belirgin bir çapa sahip olanlar fiziksel tortu filtrasyon üniteleri ile arıttırılır. Sularda bulunan bir çok kirletici ise, doğrudan filtrasyon ile sudan uzaklaştırılamaz. Bu kirleticiler genellikle okside edilerek, yada bazı kimyasallarla yumaklaştırılarak filtrelere alınır. tanecik çapları büyüyen kirleticiler böylelikle daha kolay ve yüksek bir verimde arıtılmış olur.

Tortu filtreleri de tüm teknolojik ekipmanlar gibi tamamen doğadan esinlenerek bulunmuş ve geliştirilmiştir. Toprakta değişik katmanlarda süzülerek yeraltına ulaşan suların bulanıklık ve tortu içeriği yönünden yüzey sularına göre daha temiz olduğu görülmüş ve sular toprak katmanlarında filtre edilmeye başlanmıştır.

Bu teknoloji bugün kullandığımız tortu filtrelerinde 5 –6 katmanlı kum filtrelere, antrasit yada quartz minerali kullanımına gelmiştir. Kum filtreleri iki ana kolda incelenebilir.

1- Açık Kum Filtreleri
a- Hızlı Kum Filtreler
b- Yavaş Kum Filtreler
2- Basınçlı Kum Filtreleri

Açık kum filtrelerinde; yavaş kum filtreleri dizaynı için geçiş hızı 0,4 m/saat iken, hızlı filtrelerde bu hız 5 m/saat ile 10 m/saat arasında değişmektedir. Basınçlı kum filtrelerinde ise bu hız 20 m/saat e kadar kabul edilmektedir (sudaki kirlilik yüküne bağlı olarak) Günümüzde ise basınçlı kum filtreleri daha fazla tercih edilmektedir. Bunun başlıca nedeni ise, basınçlı kum filtrelerinde gerekli olan yüzey alanının daha düşük olması ve sistem kontrolünün daha kolay olmasıdır. Tam otomatik tortu filtresi dizayn ederken, en önemli noktalar aşağıda belirtilmiştir.

• Su kirliliği (gerekli ise ön arıtma kullanılması)
• Geçiş hızı (saatlik debi / mineral tankı kesit alanı)
• Yatak kabarma yüksekliği (geri yıkamadaki gerekli su debisi ve basıncı)
• Saatlik pik debi (otomasyon dizaynı için)

Tortu filtreleri de diğer tüm arıtma sistemlerinde olduğu gibi otomatik olarak çalışmaktadır. Bu filtrelerin otomasyonunu ise farklı yollar ve ekipmanlarla sağlayabiliriz. Ülkemizde bu sistemler için en çok kullanılan otomasyon yöntemi; Fleck, Sieta, Autotrol vb. otomasyon valfleridir. Ancak, özellikle saatlik debiler yükseldiğinde pnömatik sistemler alternatif oluşturmaktadır. Sistemler için kullanılan mineral tankların yapısı ise; karbon çelik, paslanmaz çelik, polyglass, FRP, kompozit, vb. olmaktadır.

Filtrasyon sistemlerinin hemen hemen tamamında ön arıtma ünitesi olarak yer alan tortu filtresi; suda istenmeyen askıda katı madde, kum ve kil gibi kaba partiküllerin gideriminde kullanılan temel bir filtrasyon ünitesidir. Bu partiküller, su içerisinde bakteri oluşumuna zemin hazırlayabilir, diğer arıtma ünitelerine zarar vererek verimliliklerini düşürebilir.

Aktif Karbon filtre, suda istenmeyen çözünmüş organiklerin çoğunu emer, kloru ya da başka halojenleri yok eder, koku, renk ve tat giderimi yapar.

Kartuşlu su filtresi ve su arıtma filtreleri, farklı özelliklerdeki sular için uygun çözümler barındırması, kullanıcı tarafından kolayca değiştirilebilmesi, ekonomik fiyatları gibi nedenlerden ötürü oldukça geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Ömürleri dolduğunda yenisiyle değiştirilirler.

Kartuşlu su filtresi, kartuş filtreye yuvalık eden filtre kabı ve kartuş filtre olmak üzere iki üniteden oluşur.

Filtre kartuşları; hammadde, boy, çap, filtreleme hassasiyeti ve kullanım amacına göre değişiklik gösterir.

Filtre kaplarıysa giriş-çıkış çapları, filtre boyları, çapları ve hammaddesine göre farklı çeşitlere sahiptir.

Blok Aktif Karbon filtre su arıtmada ne için kullanılır, ne arıtır ?

Aktif Karbon filtre, suda istenmeyen çözünmüş organiklerin çoğunu emer, kloru ya da başka halojenleri yok eder, koku, renk ve tat giderimi yapar.

Karbon filtre suda ki kötü koku ve klor için kullanılmaktadır.

Klorlu sularda özellikler çok etkili olan Karbon Filtrenin sistemde kullanılmasını asıl amacı Membran Filtreyi korumaktır. Membran filtre her halükarda Karbon Filtrenin yaptıklarını yapacaktır. Ama karbonun bunu yapması Membran filtrenin ömrünü uzatıp daha da sağlıklı çalışmasını sağlar.

Membran filtre reverse osmosis sisteminin ana filtresidir. Su da neleri arıtır?

Ozmoz farklı iyon değişimlerine sahip olan ve aralarında bir yarı geçirgen membran bulunan iki çözeltinin ozmotik basınç vasıtasıyla iyon derişimlerinin eşitlenmesi olayıdır.

Ters Ozmoz (Reverse Osmosis) arıtma sistemindeki ana filtredir. NASA tarafından uzay araştırmalarında geliştirilen Reverse Osmosi arıtma sisteminin temeli olan Membran Filtre suyu saflığa yakın bir hale getirir. Suyu %90 - 95 arasında arıtarak, mikrop, bakteri vb. zararlı maddelerden arındırır.

Hassas membran Filtre Ters Osmos yöntemiyle ozmotik basınçtan daha büyük bir basınç uygulandığında yarı geçirgen olan ve içinde 5 Angostrom boyutunda delikler bulunan membran sadece saf suyu geçirirken bakterileri, pirojenler, organik maddeler, askıda katı maddeler, erimiş tuzlar, nitrit, alüminyum ve ağır metalleri tutar.

Sediment Tortu Filtresi, suda bulunan tortuları tutar

Sularda bulunan çözünmemiş askıda katı maddelerin (tortu, kum, çamur v.s.) oluşturduğu kirliliğe bulanıklık denir.

Bez filtre, elyaf filtre, ilk filtre gibi adlar verilen Sediment Filtre ilk girişte kullanılarak suyun içinde gözle görülür veya görülmez olan tortunu tutulmasını sağlar.

Bunun gayesi suyu temizlemekten cok Membran filtrenin korunmasını sağlamak, uzun ömürlü olmasını sağlamaktır. Zaten membran filtre her halükarda Sediment Filtrenin yapacağı işi üstlenecektir, yapacaktır. Ama sediment filtre ile üzerindeki yük hafifler ve daha iyi iş görüp, daha uzun zaman görevini yerine getirmesi sağlanır.

Askıda katı maddelerin oluşturduğu kirliliği giderme, filtrasyon işlemi ile yapılmaktadır. Bu filtre suyunuzda bulunabilecek Partiküller, Kir, Tortu, Kum arıtımı için kullanılacaktır.

Post karbon filtre membrandan sonra gelen arıtılmış suyun tadını, rengini düzenler !

Mebran filtreden cıkan su, saflığa yakın olup, içim olarak hamdır. Birçoğumuz bu suyun tadını beğenmeyiz. Posta karbon filtre ile bu hamlıktan cıkar, içimi hoş bir hale gelir. Bir dağ kaynağından çıkan su gibi bir hale ulaşır.

Son filtre, post filtre diye adlandırılan Post Karbon Filtre Blok aktif karbon filtre ile aynı özelliklere sahip olup, bunun yanında ayrıca Hindistan Cevizinin Kabuğu ile membran çıkışındaki suyun hamlığını gidermek, tat vermek için kullanılır.